Waarom wij onze prijzen aanpassen

Al sinds 1847 wordt er op onze familieboerderij De Ruyge Weyde kaas gemaakt. Inmiddels staat de vijfde generatie aan het roer en produceren wij nog altijd op traditionele wijze biologische rauwmelkse Goudse Boerenkaas, uitsluitend van de melk van onze eigen koeien.

De afgelopen jaren hebben wij onze verkoopprijzen zo stabiel mogelijk proberen te houden. Inmiddels zijn de omstandigheden binnen de agrarische sector echter dusdanig veranderd dat wij genoodzaakt zijn onze prijzen aan te passen.

Een veranderende agrarische sector

Waar agrarische bedrijven vroeger jaarlijks enkele procenten konden groeien om stijgende kosten en inflatie op te vangen, is die mogelijkheid tegenwoordig sterk beperkt. Door de huidige wet- en regelgeving en het vrijwel ontbreken van mogelijkheden om vergunningen voor uitbreiding te verkrijgen, kunnen wij niet eenvoudig meer koeien gaan melken of meer kaas produceren.

Dat betekent dat stijgende kosten niet langer kunnen worden opgevangen door schaalvergroting, maar uit de opbrengst van onze bestaande productie moeten worden betaald.

Tegelijkertijd zijn de kosten van grond, arbeid, energie, onderhoud en financiering de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen. Ter illustratie: landbouwgrond die enkele jaren geleden nog circa € 50.000 per hectare kostte, vertegenwoordigt inmiddels in onze omgeving een waarde die kan oplopen tot € 150.000 per hectare.

Sinds onze omschakeling naar biologische landbouw, zeven jaar geleden, komen wij structureel gras tekort om onze koeien gedurende de winter volledig van eigen voer te voorzien. Om volledig zelfvoorzienend te zijn, zouden wij ongeveer 10 hectare extra grond nodig hebben.

Het biologische gras dat wij nu bij een andere biologische boer aankopen, stijgt eveneens in prijs door de hogere grond- en productiekosten. Hierdoor worden wij geconfronteerd met aanzienlijk hogere voerkosten.

Sterk toenemende kosten door de nieuwe Hygiënecode

Een andere belangrijke ontwikkeling is de steeds verdergaande regelgeving rondom voedselveiligheid.

Met de invoering van de vernieuwde Hygiënecode voor de Boerderijzuivelbereiding neemt het aantal onderzoeken en bemonsteringen voor ons bedrijf naar verwachting toe van ongeveer 70 naar ruim 200 per jaar.

Waar wij voorheen circa € 5.000 per jaar kwijt waren aan laboratoriumonderzoeken en kwaliteitsbewaking, verwachten wij dat deze kosten zullen oplopen tot ongeveer € 20.000 per jaar.

Het grootste pijnpunt zit voor ons bij de nieuwe controles op STEC (Shigatoxine-producerende Escherichia coli). Wat ons betreft zijn de controleverplichtingen buitenproportioneel zwaar voor kleinschalige producenten van rauwmelkse kaas. Wij maken ons dan ook ernstige zorgen over de gevolgen van deze regelgeving voor het voortbestaan van onze sector.

Volgens cijfers van het RIVM overlijden in Nederland jaarlijks gemiddeld ongeveer twee à drie mensen aan de gevolgen van een STEC-infectie. Daarbij gaat het om besmettingen vanuit alle mogelijke bronnen. Naar ons weten is een dergelijk sterfgeval nog nooit rechtstreeks aan boerenkaas toegeschreven.

Het probleem bij de STEC-controles is onder andere dat er gebruik wordt gemaakt van PCR-onderzoek, dat volgens ons zeer veel vals-positieve uitslagen geeft. Een positieve screeningsuitslag vraagt daarom om aanvullend onderzoek, waarbij wordt geprobeerd de bacterie te isoleren en nader te identificeren.

De kosten van dit aanvullende onderzoek bedragen voor ons € 650 per monster.

Wanneer STEC wordt bevestigd, zijn wij verplicht om ook de twee voorafgaande en twee opvolgende productiepartijen te onderzoeken. Indien ook daar STEC wordt aangetoond, zit het bedrijf praktisch op slot. Er wordt dan niet alleen geen kaas meer geproduceerd, maar de betreffende partijen moeten ook worden vernietigd.

De financiële gevolgen kunnen voor een kleine boerenkaasmaker enorm zijn. Niet alleen vanwege de onderzoekskosten, maar ook door het risico op onverkoopbare kaas en het tijdelijk stilvallen van de afzet.

Wij onderschrijven het belang van voedselveiligheid volledig. Tegelijkertijd vinden wij dat regelgeving in verhouding moet blijven staan tot de daadwerkelijke risico’s en uitvoerbaar moet zijn voor kleinschalige, ambachtelijke producenten.

Voor ons is dit overduidelijk een manier om de rauwmelkse kaassector de nek om te draaien.

Het voortbestaan van een familiebedrijf

Vorig jaar heeft de vijfde generatie ons familiebedrijf overgenomen van de vierde generatie. Ook de overdracht van een familiebedrijf naar een volgende generatie brengt tegenwoordig aanzienlijke financiële verplichtingen met zich mee.

De vijfde generatie neemt niet alleen het bedrijf over, maar moet ook de voorgaande generatie uitkopen. De financieringslasten en rentekosten die hiermee gepaard gaan, moeten uiteindelijk eveneens uit de opbrengst van onze kaas worden betaald.

Dat maakt het steeds uitdagender om een traditioneel familiebedrijf op een financieel gezonde manier voort te zetten.

Een steeds zeldzamer product

In Nederland zijn helaas nog maar weinig boerenkaasmakers over die hun kaas daadwerkelijk van rauwe melk op de eigen boerderij bereiden. Naar schatting zijn dit er nog circa 60. Het aantal bedrijven dat dit bovendien volledig biologisch doet, is met naar schatting ongeveer 10 nog veel kleiner.

Wij vrezen dat met name door de steeds strengere regelgeving, waaronder de nieuwe Hygiënecode, het aantal rauwmelkse boerenkaasmakers de komende jaren verder zal afnemen. Wij sluiten zelfs niet uit dat deze groep binnen enkele jaren halveert.

Wij kiezen er bewust voor om vast te houden aan onze werkwijze: biologische bedrijfsvoering, melk van onze eigen koeien, ambachtelijke kaasbereiding en natuurlijke rijping op onze eigen boerderij.

Wij willen geen concessies doen aan de kwaliteit, de samenstelling of de smaak van onze kaas om de kostprijs te verlagen.

Prijsverhoging

Om deze manier van produceren ook voor de volgende generaties mogelijk te maken, hebben wij onze prijzen opnieuw beoordeeld.

Wij realiseren ons dat een prijsverhoging nooit welkom is. Tegelijkertijd hopen wij met deze toelichting inzicht te geven in de uitdagingen waarmee wij als traditionele biologische boerenkaasmakers te maken hebben.

Ons doel is niet om zoveel mogelijk kaas te produceren tegen de laagst mogelijke kostprijs, maar om een bijzonder, eerlijk en kwalitatief hoogwaardig product te blijven maken, zoals onze familie dat al bijna 180 jaar doet.

Wij zijn iedereen die onze kaas koopt ontzettend dankbaar voor het vertrouwen en de waardering. Mede dankzij jullie kunnen wij deze bijzondere manier van kaasmaken in stand houden en doorgeven aan de volgende generatie.

Met vriendelijke groet,

René en Sander van Vliet

De Ruyge Weyde
Biologische rauwmelkse Goudse Boerenkaas
Familiebedrijf sinds 1847